Vites 101:

Günümüzde akıllara durgunluk veren bir vites seçeneği yelpazesi mevcut. Açıkçası, bir kaset üzerindeki dişli sayısı, bir tıraş bıçağındaki bıçak sayısından daha hızlı artıyor. Her hafta, her kasetin altı farklı çeşidiyle birlikte karışıma yeni bir dişli ekleniyor gibi. Bazen bu biraz bunaltıcı olabilir. Hadi, tüm bunları parçalara ayırmak için bir saniye ayıralım.

Atölye Sohbeti

Terimleri kullanmaya başlamadan önce herkesin aynı sayfada olduğundan emin olalım.

• Dişli (Cog) – Zincir tahrik sisteminin bir parçası olan dişli çark

• Aynakol Dişlisi (Chainring) – Özellikle bir örümcek (spider) aracılığıyla aynakola bağlanan tipteki ön dişli.

• Örümcek (Spider) – Aynakolun tahrik tarafında bulunan, çok kollu bir bağlantı parçasıdır ve aynakol kolu ile bir veya daha fazla aynakol dişlisi arasındaki arayüzü sağlar

• Aynakol Kolu (Crank Arm) – Pedalı mile bağlayan kol

• Mil (Spindle) – Her iki aynakol kolu, orta göbek içinde dönen bir mile bağlanır

• Orta Göbek (Bottom Bracket) – Çerçevenin orta göbek yuvasına yerleştirilmiş rulman düzeneği. Bu rulmanlar, mil her iki uçtan geçirilip aynakol kolları arasında sabitlendiğinde aynakolun serbestçe dönmesini sağlar

• Kaset (Cassette) – Bir arka göbek üzerinde kullanım için tasarlanmış dişli ve ara parçaları kümesi

• Vites Oranı (Gear Ratio) – Belirli bir kombinasyon için ön aynakol dişli sayısının arka dişli sayısına bölünmesi

• İkili (Double) – İki aynakol dişlisine sahip bir aynakol seti

• Üçlü (Triple) – Üç aynakol dişlisine sahip bir aynakol seti

• Standart (Standard) – 'Standart' aynakol seti yapılandırmasını ifade eder; standart bir set, 53 dişli büyük bir aynakol dişlisi ve 39 dişli küçük bir aynakol dişlisi kullanır

• Kompakt (Compact) – Aynakol düzeneğini ifade eder; kompakt setler genellikle 50 dişli büyük bir aynakol dişlisi ve 34 dişli küçük bir aynakol dişlisi ile gelir

• Orta Kompakt (Mid-Compact) – Aynakol düzeneğini ifade eder; orta kompakt setler genellikle 52 dişli büyük bir aynakol dişlisi ve 36 dişli küçük bir aynakol dişlisi ile gelir

Neden Değişiklik Yapmalı?

Kadans olarak da bilinen pedal çevirme hızı, bisikletin hızından bağımsız olarak aynakol kollarının dakikadaki devir sayısıdır. Düz arazide sürüş için genel olarak önerilen kadans 90 rpm'dir, ancak bu değişebilir. Çok hızlı veya çok yavaş çeviriyorsanız vites değişiklikleri yapılabilir. Kadansınız çok yüksekse, aynakol setinizi daha büyük dişlilerle değiştirmek iyi bir fikir olabilir. Büyük olasılıkla 50/34 kompakt bir setiniz vardır ve 52/36 orta kompakt veya hatta 53/39 standart bir set düşünmelisiniz. Yokuş çıkarken çok yavaş çevirdiğinizi fark ederseniz durumun tam tersi geçerlidir. Bu durumda, daha büyük bir üst seviye vitese sahip bir kasetle değiştirmeyi düşünün.

Aynakol Setleri

Bugünlerde çoğu aynakol seti ikilidir. Bazı durumlarda yol bisikletlerinde üçlüler bulunur, ancak üçlüler, arka tarafta mevcut olan daha geniş vites aralığı ile aynı oranlara ulaşıldığı için popülerliğini yitirmektedir. Örneğin, 11-28 kaset ile eşleştirilmiş Ultegra 52/39/30 üçlü set ile elde edilen en kolay yokuş çıkış vites oranı, yeni 11 vitesli Ultegra ile 52/36 ikili set ve 11-32 kasetle elde edilebilir. İki grup arasındaki oranların tam karşılaştırması için aşağıdaki tabloya bakın.

Uzun bir süre boyunca yol bisikletleri standart 53/39 aynakol setleriyle geldi. Ardından 50/34 dişli kombinasyonuna sahip kompakt setler tanıtıldı. Kompakt set, yokuşlu bölgelerde yaşayanlar, tırmanış için daha büyük viteslere ihtiyaç duyanlar ve yokuş aşağı hız konusunda daha az endişeli olanlar için popüler bir seçenek olabilir. 52/36 orta kompakt set de standart ve kompakt arasında hoş bir orta yol olarak ortaya çıktı. Bunların her biri farklı sürüş stilleri için tasarlanmıştır ve eşleştirildikleri kasete bağlı olarak farklı performans gösterirler.

Kasetler

Kasetler birçok çeşide sahiptir. Kurulumunuza bağlı olarak değişen sayıda vites olabilir. Büyük olasılıkla 9, 10 veya 11 vitesli bir kasetiniz var. Çoğunda en küçük dişli 11 veya 12 dişlidir. Son birkaç yılda, daha kolay tırmanışı sağlamak için daha büyük dişliler büyüdü ve bileşen üreticileri bu çok daha büyük dişlileri barındırmak için özel aktarıcılar üretti. Kasetinizi değiştirmek istiyorsanız bunu aklınızda bulundurmanız gerekir. Arka aktarıcınızın daha büyük vitesleri destekleyebildiğinden emin olun.

Bu kaset seçeneklerini değerlendirirken, sık ve geniş oranlı kasetler arasında ayrım yapmak da önemlidir. Sık oranlı bir kaset, daha küçük artımlı değişikliklere sahip olacaktır. Örneğin, 1'er dişli artışlı (11-12-13-14) vites adımları sık oranlı bir kurulum olarak kabul edilir. Kaset seçerken bunun farkında olmak iyidir çünkü viteslerdeki daha büyük atlamalar kadans üzerinde daha önemli bir etkiye sahip olacaktır. Yeni 11 vitesli sistemler, daha az vitesli eski kasetlere göre daha sık oranlara sahip olabilir.

Sürüş deneyiminizi iyileştirmek için vites sisteminde bazı değişiklikler yapmanız gerektiğini düşünüyorsanız, şu anda neye sahip olduğunuzu ve neleri geliştirmek istediğinizi belirleyin. Yokuşlu arazide daha kolay çevirmek için, kaset değişimi sürüş deneyiminizi geliştirmenin basit ve kolay bir yoludur. Bu, yerel bisikletçinizdeki teknisyenler için kolay bir değişikliktir veya evde de oldukça kolay bir şekilde yapılabilir. Ancak, büyük bir değişiklik yapıyorsanız zincir uzunluğunu ayarlamanız gerekebileceğini unutmayın.

Kısa ve Uzun Bacaklı Arka Aktarıcı Seçenekleri

Kısa bacaklı (SS) Shimano 10 vitesli arka aktarıcılar tipik olarak kaset üzerinde 28 dişli bir dişliye kadar başa çıkacak şekilde üretilir; model kodunu (ör. 6700-A) takip eden “A” ibaresine sahip Shimano arka aktarıcılar istisnadır ve 30 dişli bir dişliye kadar destekleyebilir. Uzun bacaklı (GS) 10 vitesli arka aktarıcılar da 28 dişli maksimum dişli boyutlarıyla sınırlıdır, ancak üçlü aynakol setleriyle çalışırlar.

Shimano 11 vitesli gruplar, 28 dişli bir dişliye kadar barındırmak üzere üretilmiş kısa bacaklı (SS) bir arka aktarıcı seçeneğine sahiptir. Daha düşük bir vites aralığına ihtiyaç duyan sürücüler için, 32 dişli bir kasete kadar destekleyebilen geniş aralıklı, uzun bacaklı (GS) arka aktarıcı seçeneği mevcuttur.

Bir SRAM bileşen grubunuz varsa ve 28 dişliden daha büyük bir kaset kullanmak istiyorsanız, aktarıcı gruplarındaki WiFLi uzun bacak seçeneği gerekli olacaktır. SRAM'in WiFLi arka aktarıcıları 32 dişli bir dişliye kadar destekler.