USB Kablo Onarımı

Evrensel Seri Veriyolu (Universal Serial Bus), daha yaygın adıyla "USB", ilk kez 1996 yılında halka sunulan yaygın bir kablo ve konnektör standardıdır. USB kabloları başlangıçta, o dönemde yaygın olan çok sayıda seri, paralel, özel mülk ve daha az kullanılan kabloların yerine geçmesi amacıyla tasarlanmıştır. "Evrensel Seri Veriyolu" adının da belirttiği gibi, USB'nin amacı bu kabloların çoğunu birleştirip tek bir standartla değiştirmekti. USB teknolojisi ve geliştirme süreçleri, Microsoft, Apple, Intel, HP, Texas Instruments ve diğerleri gibi elektronik şirketlerinden oluşan bir grup olan USB Implementers Forum tarafından denetlenmektedir.

USB kabloları yıllar içinde birçok revizyondan geçtiğinden, elinizdeki kablonun veya konnektörün hangi tür olduğunu anlamak zor olabilir. Neyse ki Wikipedia'da, bir cihazda veya bir USB kablosunun uçlarında bulabileceğiniz tüm konnektörlere ait şemaları içeren kullanışlı bir tablo bulunmaktadır. Ne yazık ki, sadece konnektör türünü bilmek, belirli bir kablonun hızını size söylemez. Bu kısım için biraz tarihe dalalım (ilginç olacağına söz veriyorum).

Bir yıllık geliştirme sürecinden sonra USB 1.0, 1996 yılında piyasaya sürüldü. Bu ilk standart, 1,5 Mbit\/s ("düşük hız" olarak adlandırılır) ve 12 Mbit\/s ("tam hız" olarak adlandırılır) veri aktarım hızlarını belirledi. O dönemde USB kabloları, bir taraftaki cihaz iletişime "ana bilgisayar" (host) görevi görecek ve diğer taraftaki cihaz pasif olacak şekilde tasarlanmıştı. Kablonun ana bilgisayar tarafı, USB type-A konnektör adı verilen dikdörtgen bir konnektöre sahiptir. Kablonun pasif tarafı, fişi ters takmamanız için sadece iki köşesi çentikli, neredeyse kare şeklinde bir USB type-B konnektöre sahiptir. Bu asimetrik tasarım uzun süre devam etti: bir type-A "ana bilgisayar" ve bir type-B "takipçi".

USB 2.0, 2000 yılında piyasaya sürüldü ve 480 Mbit\/s ("yüksek hız" olarak adlandırılır) aktarım hızlarını getirdi. USB 2.0 kabloları ve konnektörleri, USB 1.x sürümleriyle aynı olduğundan tamamen geriye dönük uyumludur. İstediğiniz gibi karıştırıp kullanabilirsiniz. USB 2.0 ile birlikte forum, mevcut konnektörlerin daha küçük versiyonlarını tanıttı. Bunlara USB mini-A konnektör ve USB mini-B konnektör adı verildi. Öncekiyle aynı rolleri üstleniyorlar ancak *daha küçükler!*

Mini-A ve mini-B konnektörlerin tanıtılmasına rağmen, insanlar (ve ince telefonlar üreten şirketler) daha da küçük bir konnektör istiyordu. Bu nedenle forum, USB micro-B konnektörü tanıttı. Ayrıca type-A konnektörün daha küçük bir versiyonunu da piyasaya sürdüler ancak bu çok nadiren kullanıldı.

Daha hızlı veri aktarımı ihtiyacının farkına varan forum, 2008 yılında USB 3.0'ı tanıttı. Bu teknik özellik, 5 Gbit\/s ("SuperSpeed" veya sadece "SS" olarak adlandırılır) hızında, on kata kadar daha fazla aktarım hızına izin veriyordu. Bu büyük sıçramayı desteklemek için kabloların dört yeni kablo içermesi ve konnektörlerin yeni tasarımlara ihtiyacı vardı. Düşük hızlı muadillerine kıyasla, SS type-B konnektör daha uzundur ve SS micro-B konnektör daha geniştir. SS type-A konnektör, tüm yeni elektrik iletkenlerini içinde barındırır, bu nedenle önceki sürümüyle aynı şekildedir. Üreticilerin, daha yüksek hızlarını belirtmek için SuperSpeed konnektörlerin içinde mavi plastik kullanmaları gerekmektedir, ancak bazı şirketler bu tasarım trendini takip etmemektedir (öhö, Apple, öhö). Bu konnektörlerin akıllı tasarımı sayesinde, bir USB 3.0 soketinde USB 2.0 veya USB 1.x kabloları kullanabilirsiniz, ancak hız 480 Mbit\/s ile sınırlı kalacaktır.

USB 3.1 ve 3.2 standartları 2013 ve 2017 yıllarında piyasaya sürüldü. Bu eklemeler, 10 Gbit\/s ve 20 Gbit\/s ("SuperSpeed+" olarak adlandırılır) gibi daha da hızlı aktarım hızlarını tanımladı.

2014 yılında forum, mevcut standartları birleştirmek amacıyla USB-C konnektörünü tanıttı. USB-C konnektörü simetriktir ve herhangi bir sorun yaşamadan düz veya ters olarak takılabilir. Ayrıca hem A hem de B konnektörlerinin ana bilgisayar ve pasif işlevselliğinin yerini alarak tüm bu ayrımı anlamsız hale getirir. Ek olarak, *bu özelliği destekleyen* USB-C kabloları; DisplayPort video, HDMI video ve Thunderbolt 3 gibi diğer verileri taşıyabilir. Daha pahalı olan Thunderbolt 3 kabloları, bu standardın 40 Gbit\/s'ye kadar aktarıma izin vermesi nedeniyle özellikle kullanışlıdır.

Görsel Kaynağı: Wikipedia Kullanıcısı GravityCore

USB 3.2 standardından başlayarak, USB-IF yeni bir adlandırma şeması tanıttı. Şirketlerin farklı aktarım modlarının markalanmasına yardımcı olmak için USB-IF, 5, 10 ve 20 Gbit\/s aktarım modlarını sırasıyla SuperSpeed USB 5Gbps, SuperSpeed USB 10Gbps ve SuperSpeed USB 20Gbps olarak markalamayı önerdi. Eylül 2022 itibarıyla bu adlandırma şeması kullanımdan kaldırılmıştır.

USB4 2019'da piyasaya sürüldü ve 40 Gbit\/s'lik eşdeğer bir veri aktarım hızını sağlamak için Thunderbolt 3 teknolojisini kullanır. USB4 yalnızca USB-C konnektörlerine sahip kablolar ve cihazlar için kullanılabilir. 2022'de USB Implementers Forum, 80 Gbit\/s'ye kadar eşdeğer bir veri aktarım hızını destekleyen USB4 2.0 teknik özelliğini yayınladı.

Görsel Kaynağı: Wikipedia Kullanıcısı GravityCore

Önceki karmaşık adlandırma şemaları nedeniyle USB-IF, bunu bir kez daha değiştirmeye karar verdi. 2 Eylül 2022 itibarıyla pazarlama adları, X'in Gb\/s cinsinden aktarım hızı olduğu "USB XGbps" sözdizimini izler.

• Wikipedia'da USB
• Wikipedia'da USB donanımı
• Wikipedia'da USB On-The-Go