Dizüstü Bilgisayar Onarımı

Dizüstü bilgisayar, seyahat ederken kullanılabilecek kadar taşınabilir bir bilgisayar türüdür. Çoğu dizüstü bilgisayar, üst kapağında ekranı, alt kısmında ise klavye ve dokunmatik yüzey barındıran benzer bir kapaklı form faktörünü paylaşır. İki kısım bir menteşe ile birbirine bağlıdır ve seyahat ederken, ekranı ve klavyeyi korumak için iki yarıyı birbirine katlayabilirsiniz.

Üreticiler ayrıca dizüstü bilgisayarlar için, yukarıda açıklanan "geleneksel dizüstü bilgisayardan" farklı özellikler sunan başka form faktörleri de geliştirmiştir. Genel dizüstü bilgisayarlar genellikle yaklaşık 11 inç (28 cm) ile 17 inç (43 cm) arası bir ekran boyutuna sahiptir. Bununla birlikte, daha küçük ve daha hafif dizüstü bilgisayarlar da mevcuttur ve bunlara genellikle ''subnotebook'' veya ultraportatif denir. Çoğu geleneksel dizüstü bilgisayardaki menteşeler sadece belirli bir dereceye kadar bükülebilirken, dönüştürülebilir, hibrit veya 2'si 1 arada olarak adlandırılan bazı dizüstü bilgisayarlar tamamen katlanabilir. Bu dizüstü bilgisayarlar genellikle dokunmatik ekrana sahiptir, böylece klavye arkaya katlandığında cihazı kontrol etmek için parmaklarınızı kullanabilirsiniz. İşte The Verge'den bilgilendirici bir hibrit dizüstü bilgisayar karşılaştırma videosu. Çıkarılabilir dizüstü bilgisayarlar, kullanıcının klavyeyi tamamen çıkarmasına izin vererek bu kavramı bir adım öteye taşır. Bazı önemli erken örnekler arasında, bu Fstoppers demosu içerisinde görebileceğiniz Surface Pro ve Surface Book bulunur.

Dizüstü bilgisayarlar, genellikle ev veya ofiste tek bir yerde kalan masaüstü bilgisayarlardan farklıdır. Bu daha büyük makinelere kıyasla, dizüstü bilgisayarlar genellikle daha az güç kullanır ancak ısıyı masaüstü bilgisayarlar kadar iyi yönetemedikleri için genel olarak daha az performans sağlarlar. Bazı dizüstü bilgisayarlar yükseltilebilir ve onarılabilir olsa da, masaüstü bilgisayarlar parçaların geniş çapta mevcut ve değiştirilebilir olması nedeniyle daha basit bir deneyim sunar.

En sık değiştirilen dizüstü bilgisayar parçaları arasında pil, ekran, anakart ve fanlar bulunur.

Bir dizüstü bilgisayarın üreticisini genellikle dizüstü bilgisayarın dış tarafında; ekranın arkasında, ekranın altında veya cihazın alt kısmında bulunan logosuna bakarak tanımlayabilirsiniz. Belirli modelin adı genellikle doğrudan kasanın üzerinde veya yapıştırılmış bir etiketin üzerinde, dizüstü bilgisayarın alt kısmında basılıdır. Bu yöntem işe yaramazsa, genellikle seri numarasını veya servis etiketini yakınlarda bulabilirsiniz. İnternette belirli üreticiniz için bir "destek" veya "garanti sorgulama" sayfası aratın ve cihazınız hakkında daha fazla bilgi edinmek için seri numarasını girin.

Bilgisayarın her bir parçasının ne işe yaradığına dair bir açıklama için, aşağıdaki "Dizüstü Bilgisayar Nasıl Çalışır?" başlıklı bölüme bakabilirsiniz.

Bazen dizüstü bilgisayar tamamen ölü olabilir. Bazen de bu basit bir sorundur. Bazı sorun giderme fikirleri için aşağıdaki adımları izleyin. Laptop Repair 101'den bu sayfa daha fazla ipucu içermektedir.

1. Kontrol edilecek ilk sorun pil ile ilgilidir. Dizüstü bilgisayar, güvenilir bir şarj cihazıyla prize takıldığında normal şekilde çalışıyor mu? Eğer öyleyse, dizüstü bilgisayarınızın pili muhtemelen bozuktur. iFixit üzerinde veya henüz kimse hazırlamamışsa başka bir yerde (belki kendi kılavuzunuzu hazırlayabilirsiniz) pil değişim kılavuzlarını bulabilirsiniz. Kullandığınız güç adaptörünün bilgisayarınızla çalıştığından ve belirli modelinizi çalıştıracak kadar watt sağladığından emin olun. Yanlış şarj cihazını kullandığınızı öğrenmek için tamire gitmek zorunda kalan kişi olmak istemezsiniz (burada kişisel deneyimlerimden bahsediyorum). İpucu: Dizüstü bilgisayarı açmaya çalışmadan önce prize takıldıktan sonra biraz zaman tanıyın.
2. Dizüstü bilgisayarda herhangi bir yaşam belirtisi var mı? Bunlar dönen fanlar, yanıp sönen ışıklar veya bip sesleridir. Bu bip sesleri veya yanıp sönen ışıklar genellikle düzeltebileceğiniz belirli bir soruna karşılık gelir. Örneğin, bir Dell dizüstü bilgisayar başlarken gelen iki bip sesi genellikle RAM ile ilgili bir soruna işaret eder.
3. Ekran ile ilgili sorunları kontrol edin. Sorun tamamen ekrandan kaynaklansa bile dizüstü bilgisayarınızın çalışmadığını düşünmek oldukça kolaydır. Ekran açılmazsa, ekrana bir el feneri tutmayı deneyin ve herhangi bir görüntü olup olmadığına bakın. Eğer sönük görüntüler görebiliyorsanız, ekranınızdaki arka ışık bozulmuştur ve ekranı değiştirmeniz gerekecektir. Adrian Black'ten bu video aynı sorun giderme adımını bir TV ekranı için göstermektedir. Ayrıca parlaklığı tamamen kısmadığınızdan emin olun. Hay aksi!
4. BIOS'a girebiliyor musunuz? BIOS, bilgisayarınızı ilk başlattığınızda çalışan temel donanım yazılımıdır. Bazen dizüstü bilgisayar başladığında, güç düğmesine bastığınızda klavyenizdeki F2, F10 veya delete tuşunu basılı tutarak BIOS kurulumuna girebilirsiniz. Her dizüstü bilgisayar markası için BIOS'a girmek amacıyla kullanılan tuşların daha kapsamlı bir listesi için Tom’s Hardware'den bu makaleye bakın. BIOS'a erişebiliyor ancak normal bir önyükleme (yani BIOS tuşunu basılı tutmadığınız bir bilgisayar açma girişimi) ile ilerleyemiyorsanız, dizüstü bilgisayarınız muhtemelen düzgün çalışıyordur ancak işletim sistemi ile ilgili bir sorununuz vardır. Windows başlamadığında ne yapılması gerektiğine (veya yüklüyse Linux) dair bu ek sorun giderme kılavuzlarını kontrol edin.

Bu adımların hiçbiri işe yaramazsa, anakartı değiştirmeniz veya anakartla ilgili sorunu giderebilecek bir tamirhaneye götürmeniz gerekebilir. Dizüstü bilgisayarın anakarta kabloyla bağlı ayrı bir güç giriş kartı varsa, önce bu parçayı değiştirmeyi deneyebilirsiniz. Bazen anakart düzgün çalışır ancak bozuk bir güç portu nedeniyle hiç güç alamaz.

Sorun giderme için genel kural, anakartı değiştirmeye/tamir etmeye karar vermeden önce diğer tüm sorunları elemek istemenizdir çünkü bu en pahalı bileşenlerden biridir.

Bir dizüstü bilgisayar ekranındaki ölü pikseller, ne görüntülemeleri gerekiyorsa gereksin renk değiştirmeyen noktalar gibi görünür. Genellikle tamamen beyaz, siyah, kırmızı, yeşil veya mavi renkte sıkışmışlardır. Bazen bu ekran sivilcelerini görmezden gelebilirsiniz (şu anda ekranımda üç tane var), ancak büyük bir grup çok dikkat dağıtıcı olabilir. Sıkışmış bir pikseli bulmak için bu ölü piksel denetleyici web sayfasını kullanın.

Bu WikiHow kılavuzu, JScreenFix web sitesi aracılığıyla ekranda statik flaşlar oluşturmak veya sıkışmış piksel alanına hafif baskı ya da ısı uygulamak dahil olmak üzere, ölü bir pikseli düzeltmek için bazı yararlı stratejiler sunar. Bu düzeltmelerin hiçbiri işe yaramazsa, iFixit üzerindeki bazı kılavuzlarla ekranınızı değiştirebilirsiniz.

Aşağıdaki "Dizüstü Bilgisayar Nasıl Çalışır?" bölümünde açıklandığı gibi, bir bilgisayar tahliye etmesi GEREKEN ısı üretir. Bilgisayarınız sıcaksa bu mutlaka kötü olduğu anlamına gelmez; önemli istatistik CPU sıcaklığıdır. Bu sıcaklık yaklaşık 100 santigrat dereceye ulaşırsa, bilgisayar kendini korumak için otomatik olarak kapanır. CPU sıcaklığını Windows'ta RealTemp gibi bir araçla veya Linux'ta "sensors" terminal komutuyla izleyebilirsiniz.

İşlemci, kendisine bağlı soğutucu veya fan tozla tıkanmışsa çok sıcak olabilir. En iyi çözüm bilgisayarı açmak ve yıllarca süren kullanım boyunca biriken tozu uçurmak için fana biraz basınçlı hava püskürtmektir. Çevreye zarar vermek istemiyorsanız tüy bırakmayan bir bez veya statik elektriğe dayanıklı bir fırça da kullanabilirsiniz. Bu iFixit haber makalesi, basınçlı havaya bazı alternatifleri açıklamaktadır (basınçlı hava kutusundaki "hava", aslında çevre için oldukça kötü olan gaz halindeki soğutucu kimyasallardır).

Yeni bir pile ihtiyacınız olabilir. Dizüstü bilgisayarınızdaki pili çıkarma talimatları için iFixit üzerindeki veya internetteki değişim kılavuzlarına bakın.

Alternatif olarak, dizüstü bilgisayarınızda oyun, video düzenleme paketi veya simülasyon programı gibi yoğun yazılımlar çalıştırıyor olabilirsiniz. Bu uygulamalar pilinizi hızla tüketecektir. Windows'ta "powercfg" komutunu (buradaki kılavuz) veya Linux'ta "acpi" komutunu (buradaki kılavuz) kullanarak pilinizin mevcut maksimum kapasitesini orijinal maksimum kapasitesiyle karşılaştırabilirsiniz.

Bilgisayarlar sihir değildir, ancak sağladıkları güç oldukça büyüleyicidir. Bilgisayar teknolojisinin inceliklerini zaten biliyorsanız bu bölümü atlayabilirsiniz, ancak diğer insanlar için bu bilgiler yukarıdaki bölümde gösterilen sorun giderme ve onarım ipuçları için yararlı olabilir. Bu bilgilerin çoğu HowStuffWorks üzerinde daha ayrıntılı açıklanmıştır.

Dizüstü bilgisayarın dışından başlayalım. Ekran, her biri rengini ayrı ayrı değiştirebilen bir piksel dizisinden oluşur. Ekranın çözünürlüğü, ekranın genişliği ve yüksekliği boyunca piksel sayısı (örneğin 1920x1080 piksel) olarak ölçülür. Bazı istisnalar dışında, ekrandaki pikseller herhangi bir ışık yaymaz; bunun yerine, piksellerin arkasında duran bir arka ışık tarafından yayılan ışığın rengini değiştirirler. Bu parçalardan herhangi biri arızalanırsa, tamamen değiştirilmeleri gerekir.

Dizüstü bilgisayarın içinde, bazen sadece "işlemci" olarak adlandırılan CPU, makinenin beyni olarak çalışır. Her gün kullandığınız programları oluşturan tüm kodları yürütür. CPU, bir şekilde dağıtılması gereken ısı üretir; aksi takdirde bilgisayar aşırı ısınır ve kapanır. Birçok dizüstü bilgisayarda CPU'dan ısıyı emmek için bir soğutucu ve bu soğutucunun üzerinden soğuk hava üfleyerek sıcak havayı cihazın arkasından/yanından dışarı çıkaran bir fan bulunur. Soğutucuyu çıkarırsanız, yeterli ısı transferi sağlamak için CPU'ya GEREKLİ miktarda yeni termal macun sürmeniz gerekir.

CPU dizüstü bilgisayarın beyni olarak çalışırken, anakart sinir sistemidir. Anakart, bilgisayardaki alanın çoğunu kaplayan ince karttır ve genellikle en büyük bileşendir. Fiberglastan yapılmıştır ve yüzeyinde çaprazlama ilerleyen küçük bakır hatlar bulunur. Genellikle "izler" olarak adlandırılan bu hatlar, CPU'nun doğrudan RAM ve depolama gibi bilgisayarın diğer parçalarıyla iletişim kurmasını sağlar (aşağıya bakın). Bazı kalın ve eski dizüstü bilgisayarlarda CPU'nun değiştirilmesine izin veren bir soket bulunsa da, iki parça genellikle birbirine lehimlenmiştir ve ayrı ayrı değiştirilemez.

CPU tarafından kullanılmadan önce, kod geçici bir depolama konumu olan RAM'te bulunur. RAM bileşenleri ya doğrudan anakarta lehimlenmiştir (bu, onarım yapanları üzer) ya da anakart üzerindeki bir yuvaya yerleştirilmiştir (bu, onarım yapanları sevindirir). İkinci senaryoda, bozulan RAM'i değiştirebilir veya bilgisayarınıza daha fazla RAM ekleyebilirsiniz; anakarta lehimlenmiş RAM, bir profesyonel dışında kolayca onarılamaz. Quora üzerindeki bu soru, fazladan RAM eklemenin neden her zaman bilgisayar hızının artmasıyla ilişkili olmadığını açıklar.

Programlarınızın çoğu bir HDD (Sabit Disk Sürücüsü) veya SSD (Katı Hal Sürücüsü) üzerinde saklanacaktır. Her iki depolama cihazı da uçucu olmayan (non-volatile) olarak kabul edilir, yani cihazlara güç sağlansa da sağlanmasa da veriler saklanır. İkisini birbirinden ayıran şey; HDD'nin mekanik bir sürücü olması ve hareketli parçalardan oluşmasıdır; dönen metal tabakaları ve bu tabakalardaki verileri okuyan bir kol/iğne bulunur. Çok yüksek hızlarda hareket ederler, genellikle SSD'lerden çok daha kalındırlar ve kalıcı fiziksel hasara (örneğin düşmeler, çarpmalar, mıknatıslar vb.) daha yatkındırlar, ancak yine de çok miktarda veri depolamak için hala önemlidirler. Diğer taraftan SSD'ler, modern ev masaüstü bilgisayarlarında ve dizüstü bilgisayarlarında genellikle kullanılan şeydir; standart HDD'den çok daha küçük olmaları ve okuma/yazma senaryolarında çok daha hızlı hızlara sahip olmaları gibi birkaç avantajları vardır. SSD'lerde hareketli parça yoktur çünkü tamamı flash bellektir; bu nedenle dönen tabakalara veya verileri okumak için bir kola/iğneye ihtiyaç yoktur, her şey neredeyse anında gerçekleşir ve bu da oyunlarda veya zorlu programlarda çok daha hızlı önyükleme süreleri ve yükleme süreleri sağlar. Ayrıca daha da hızlı ve küçük olan NVME SSD'ler de vardır! Birçok dizüstü bilgisayarda, "non-volatile memory express" (kalıcı olmayan bellek ekspresi) anlamına gelen M.2 NVME SSD ifadesini göreceksiniz; bunlar, artırılmış bant genişliği için bilgisayarın PCIe hattından yararlanan çok hızlı depolama cihazlarıdır.

Burada bahsedeceğim son bileşen bataryadır. Batarya, dizüstü bilgisayar prize takılı değilken güç sağlar. Batarya bu ekstra enerjiyi, içinde gerçekleşen kimyasal bir reaksiyonun ürünü olarak sağlar. Zamanla bu reaksiyon istenmeyen yan ürünler üretir ve batarya aşınır. Bu nedenle, batarya temel olarak sarf malzemesi niteliğinde bir parçadır ve belirli bir süre sonra değiştirilmesi gerekecektir. Bazı üreticiler bataryalarını yapıştırır, bu da (bir eğilim fark ettiniz mi?) bataryaların değiştirilmesini zorlaştırır. Eğer kendiniz yapmak istiyorsanız, bu yapışkan üretim hilesini ortadan kaldırmak için biraz yapıştırıcı sökücü kullanabilirsiniz.

• Dell desteği
• Lenovo desteği
• Acer desteği
• Apple garanti sorgulama
• HP desteği
• Asus garanti sorgulama

Wikipedia'da Dizüstü Bilgisayar

Wikipedia'da Kişisel bilgisayar

HowStuffWorks üzerinde Dizüstü Bilgisayarlar Nasıl Çalışır

Laptop Repair 101 üzerinde ölü dizüstü bilgisayar sorun giderme